fbpx

Framing in de politiek: de kracht van de herhaling

door 22 jul 2020

Framing is een veelgebruikte techniek tijdens politieke debatten, maar kan ook prima worden ingezet in gesprek met journalisten. In dit blog lees je over een aansprekend voorbeeld van framing uit een debat tussen Diederik Samsom (PvdA) en Mark Rutte (VVD), geanalyseerd door een mediatrainer.

“Nu doet u het weer!”

Het zijn inmiddels gevleugelde woorden van oud-PvdA-voorman Diederik Samsom. Hij sprak die woorden tegen VVD-lijsttrekker Mark Rutte tijdens het zogenoemde premiersdebat van RTL in aanloop naar de Tweede-Kamerverkiezingen van 2012. Samsom deelde Rutte daarmee een forse tik uit. Voor het debat stond de PvdA op 18 zetels, de sociaal-democraten kwamen uiteindelijk met 40 zetels in de Kamer.

Rekenkundig handigheidje

Samsom verwijst in het debat met Rutte naar een eerder debat dat Rutte voerde, toen met SP-leider Emile Roemer over het al dan niet verhogen van het eigen risico. Rutte reageert stellig: “Ik ben niet voor het verhogen van het eigen risico”, claimt de VVD-voorman, als Roemer hem er in een RTL-debat naar vraagt. Daarmee maakte hij Roemer een moment vleugellam, iets waar Roemer niet van terug had. Meteen werd Rutte verweten dat hij had gelogen, maar later zou hij verklaren dat dat niet het geval was. Tegen RTL Nieuws zou hij verklaren dat het eigen risico bij de VVD inderdaad 350 euro zouden blijven. “Naast het eigen risico heb je in Nederland eigen bijdragen. Wij willen die eigen bijdragen vervangen door één regeling”, aldus Rutte toen. Een rekenkundig handigheidje van Rutte.

De waarheid spreken

Enkele dagen later gaat Rutte in debat met PvdA-lijsttrekker Diederik Samsom en hij probeert Samsom op dezelfde manier aan te pakken. Het onderwerp is nu een belastingverlaging die in het verkiezingsprogramma van de PvdA is opgenomen. Rutte beweert echter dat Samsom de belastingen juist wil verhogen. En dan grijpt Samsom in. Hij refereert naar het debat met Roemer, waardoor Rutte al flink onder vuur was komen te liggen. “Nu doet u het weer”, roept hij dan en geeft aan dat hij van mening is dat Rutte wederom de waarheid onrecht aandoet. Samsom: “U vertelt dat wij de staatsschuld laten oplopen, maar bij ons is de staatsschuld in 2017 lager dan bij u.” Rutte is zichtbaar van slag en Samsom pakt door, enigszins geholpen door gespreksleider Tijs van den Brink, die van Samsom wil weten of Rutte de waarheid niet spreekt. “Zegt u dat hij jokt?”, vraagt de gespreksleider, wijzend naar Rutte. Die uitspraak laat Samsom zich niet ontlokken, maar hij doet wel een appèl aan eerlijkheid in de politiek. “In een democratie mogen mensen van mening verschillen (..), maar mensen moeten op één ding kunnen vertrouwen: wij moeten de waarheid spreken.” 

Herhaling belangrijk bij framing

Samsom maakt hier gebruik van een techniek die ook wel framing wordt genoemd. Met deze techniek wordt door de gebruiker aan een bepaald persoon of onderwerp een bepaald beeld meegegeven, vaak ten faveure van de spreker. Samsom wil met zijn uitspraken Rutte feitelijk als leugenaar wegzetten. En wetende dat dat beeld toch al wat aan hem hing na zijn debat met Roemer, maakt Samsom hier feilloos gebruik van.

Geert Wilders (PVV) framet er ook vaak goed op los, volgens hem zijn alle media immers links. Ook Alexander Pechtold (D66) maakte veel gebruik van deze techniek door bijvoorbeeld over het regeerakkoord van Rutte-I consequent te zeggen dat het ‘niet deugde’. Een goed frame moet aan een aantal kenmerken voldoen, maar de belangrijkste is misschien wel de herhaling. Door het frame herhaaldelijk te gebruiken, neemt de kans dat het blijft hangen bij andere fors groter. Denk maar weer aan Wilders’ Henk en Ingrid: iedereen kent ze inmiddels als dé Nederlanders, die hun eigen land niet meer zouden herkennen.

Samsom legde het in ieder geval geen windeieren. Zijn partij steeg fors in de peilingen na zijn inmiddels befaamde woorden: “Nu doet u het weer.”

Meer analyses van media-optredens in de politiek?

Vraag de analysereeks aan en ontvang vijf dagen lang elke dag een grondige analyse van bekende media-optredens van politici.

Raymond Janssen

Raymond Janssen

Eigenaar & mediatrainer

Raymond Janssen is al van kinds af aan een, zoals je het noemt, politiek dier. Toch werd hij journalist en trainer.

Door zijn ervaring met en kennis van de media te combineren met liefde voor politiek kan hij als geen ander ambitieuze politici helpen met hun media-presence.