fbpx

Framing met namen namen van politici: de ruttedoctrine

door 11 feb 2021Blogs

Framing is een veelgebruikt debatmiddel, waarmee de spreker met het bewust gebruik van bepaalde woorden positieve of negatieve reacties op kan roepen. Framing wordt soms ook toegepast op de namen van politici, zoals recentelijk de ruttedoctrine. Daarover gaat dit blog.

Balkenendenorm

Voormalig premier Jan-Peter Balkenende (CDA) heeft de eer naamgever te zijn van de balkenendenorm. Deze vrijwillige norm is in 2006 ontstaan en geeft aan dat openbare bestuurders in Nederland niet meer mogen verdienen dan 130 procent van het salaris van de minister-president. Ook voormalig minister van Financiën Gerrit Zalm (VVD) heeft een norm op zijn naam staan, de zalmnorm. Dat is het principe dat de overheidsuitgaven worden losgekoppeld van de overheidsinkomsten.

De balkenendenorm was aanvankelijk niet wettelijk vastgelegd, maar functioneerde meer als richtlijn. Pas later werd het een wettelijke norm. De zalmnorm is nooit een wet geworden. Toch blijven deze oud-bestuurders tot in lengte van dagen gekoppeld aan de afspraken die rondom hun ‘normen’ zijn gemaakt. Maar daar zul je ze niet over horen. Normen klinken positief hebben in het algemeen geen negatieve bijklank.

Bosbelasting

Andere politici zijn wellicht minder in hun nopjes met het gebruik van hun naam in regels of wetten. Denk bijvoorbeeld aan Wouter Bos, voormalig voorman van de PvdA. Hij stelde ooit voor om ouderen met een aanvullend pensioen van boven de 15.000 euro via de belasting te laten meebetalen aan het in stand houden van de AOW. Het was koren op de molen van toenmalige CDA-fractieleider Maxime Verhagen, die handig gebruik maakte van deze ‘bejaardenbelasting’ of – daar is ie – bosbelasting, zoals Verhagen het graag noemde. Juist de achterban van Bos was faliekant tegen het ‘uitbuiten’ van ouderen om de AOW-plannen van Bos te betalen. Ironisch genoeg zal menigeen moeten googlen op de exacte betekenis van de bosbelasting, maar zijn naam is er onherroepelijk aan gekoppeld, uiteraard tot Bos’ eigen ergernis. 

Ruttedoctrine

Hetzelfde geldt voor de werkwijze waar premier Mark Rutte (VVD) zijn naam aan verbonden zag worden: de ruttedoctrine. Volgens deze methode mag de correspondentie tussen ambtenaren en bewindslieden niet worden gedeeld met Kamerleden noch met de pers. Intern kreeg deze maatregel als snel de bijnaam de ruttedoctrine. Rutte is trouwens in ‘goed’ gezelschap: onder meer voormalig president van de Verenigde Staten Truman en oud-Sovetjet-leider Brezjnev hebben een doctrine naar zich vernoemd gekregen. Over vijf jaar weet nog maar een enkeling wat de ruttedoctrine exact inhield, maar de term zal vermoedelijk nog steeds bestaan.

Voor doctrines geldt veel minder wat voor normen wel geldt. Het woord doctrine heeft veel meer een negatieve connotatie, hoewel de betekenis van het woord (leer, of leerstelling) dat niet direct uitlokt. Toch krijgen veel mensen bij het woord doctrine het gevoel dat er meer sprake is van dwang, waardoor het in het geval van Rutte in zijn nadeel werd geframed. 

Conclusie

Een goed gekozen frame blijft nog jaren hangen, zeker wanneer die op een effectieve wijze is gekoppeld aan een bepaalde persoon.

Algemene tips bij het bedenken van een frame:

  • Wees origineel in je woordkeuze en in het bedenken van een beeldspraak
  • Gebruik het frame bij herhaling. Het frame blijft beter hangen, wanneer je het consistent doorvoert.
  • Ontkent het frame nooit. Door gebruik van het woordje ‘niet’ in context met het frame erken je het feitelijk alsnog.

 

foto: Valerie Kuypers

 

Meer analyses van media-optredens in de politiek?

Vraag de analysereeks aan en ontvang vijf dagen lang elke dag een grondige analyse van bekende media-optredens van politici.

Raymond Janssen

Raymond Janssen

Eigenaar & mediatrainer

Raymond Janssen is al van kinds af aan een, zoals je het noemt, politiek dier. Toch werd hij journalist en trainer.

Door zijn ervaring met en kennis van de media te combineren met liefde voor politiek kan hij als geen ander ambitieuze politici helpen met hun media-presence.